wejście na forum wejście na forum
Ocena: 4.67 / 84 głosów
Odpowiedzialność karna nieletnich

Osoby, które ukonczyły 17 lat, odpowiadają za przestępstwa jak dorośli. Na jakich zasadach odpowiedzialność karną ponoszą osoby poniżej 17 roku życia?

Odpowiedzialność karna osób powyżej 17 roku życia

Na ogólnych zasadach określonych w kodeksie karnym odpowiada osoba, która w chwili popełnienia czynu ukończyła 17 lat. Oznacza to, iż taka osoba może zostać skazana na karę grzywny, ograniczenia wolności lub kary pozbawienia wolności, mogą wobec niej być zastosowane środki karne takie jak np. pozbawienie praw publicznych, zakaz wykonywania określonego zawodu itd.

Odpowiedzialność karna osób poniżej 17 roku życia

 Czynu karalnego może jednak dopuścić się osoba nieletnia, czyli która nie ukończyła siedemnastego roku życia. Wtedy odpowiedzialność takiej osoby regulują przepisy Ustawy z dnia 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich.


Czynem karalnym jest przestępstwo, przestępstwo skarbowe lub wykroczenia wymienione w ustawie kodeks wykroczeń, na przykład:
-zakłócanie spokoju i porządku publicznego (art. 51 kodeksu wykroczeń)
-niszczenie znaków umieszczanych przez organ państwowy (art. 69)
-niszczenie znaków ostrzegających o niebezpieczeństwie lub urządzeń ochronnych (art. 74)
-obrzucanie kamieniami pojazdów mechanicznych (art. 76)
-uszkadzanie ostrzegawczych znaków i urządzeń komunikacyjnych (art. 85)
-prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie po użyciu alkoholu (art. 87)
-kradzież lub przywłaszczenie rzeczy o wartości do 250 zł (art. 119)
- paserstwo  - przedmiot o wartości do 250 zł lub drzewo z lasu o wartości do 75 zł (art. 122)
-zniszczenie mienia o wartości do 250 zł (art. 124)
-handel z zyskiem biletami na imprezy (art. 133)
-uszkadzanie urządzeń użytku publicznego (art. 143) )



Odpowiedzialność nieletnich za czyn karalny przedstawia się różnie w zależności od wieku.


UWAGA:
Dla odpowiedzialności karnej istotna jest chwila popełnienia czynu. Czyn jest popełniony w czasie, gdy sprawca działał lub zaniechał działania, do którego był zobowiązany, niezależnie od tego, kiedy zaistniał skutek, np. za czas popełnienia przestępstwa zabójstwa uważa się moment śmiertelnego postrzału, mimo że np. zgon nastąpił tydzień później.

Wobec dziecka, które w chwili popełnienia czynu karalnego nie ukończyło 13. r
oku życia zastosować można jedynie środki wychowawcze wymienione w ustawie o postępowaniu w sprawach nieletnich:

Art. 6.
  1)   udzielić upomnienia,
  2)   zobowiązać do określonego postępowania, a zwłaszcza do naprawienia wyrządzonej szkody, do wykonania określonych prac lub świadczeń na rzecz pokrzywdzonego lub społeczności lokalnej, do przeproszenia pokrzywdzonego, do podjęcia nauki lub pracy, do uczestniczenia w odpowiednich zajęciach o charakterze wychowawczym, terapeutycznym lub szkoleniowym, do powstrzymania się od przebywania w określonych środowiskach lub miejscach albo do zaniechania używania alkoholu lub innego środka w celu wprowadzania się w stan odurzenia,
  3)   ustanowić nadzór odpowiedzialny rodziców lub opiekuna,
  4)   ustanowić nadzór organizacji młodzieżowej lub innej organizacji społecznej, zakładu pracy albo osoby godnej zaufania - udzielających poręczenia za nieletniego,
  5)   zastosować nadzór kuratora,
  6)   skierować do ośrodka kuratorskiego, a także do organizacji społecznej lub instytucji zajmujących się pracą z nieletnimi o charakterze wychowawczym, terapeutycznym lub szkoleniowym, po uprzednim porozumieniu się z tą organizacją lub instytucją,
  7)   orzec zakaz prowadzenia pojazdów,
  8)   orzec przepadek rzeczy uzyskanych w związku z popełnieniem czynu karalnego
  9)   orzec umieszczenie w rodzinie zastępczej, w odpowiedniej placówce opiekuńczo-wychowawczej albo ośrodku szkolno-wychowawczym,
(…)
  11)   zastosować inne środki zastrzeżone w niniejszej ustawie do właściwości sądu rodzinnego, jak również zastosować środki przewidziane w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym.

Nieletniego poniżej 13. roku życia nie można umieścić w zakładzie poprawczym.
Można zastosować  jedynie wyżej wymienione środki wychowawcze.

Wobec nieletniego w wieku od 13 do 17 lat
oprócz zastosowania wyżej wymienionych środków wychowawczych można orzec umieszczenie w zakładzie poprawczym, jeśli  przemawiają za tym wysoki stopień demoralizacji nieletniego oraz okoliczności i charakter czynu, zwłaszcza gdy inne środki wychowawcze okazały się nieskuteczne lub nie rokują resocjalizacji nieletniego.

 Jeśli właściwości i warunki osobiste oraz środowiskowe sprawcy, jak również okoliczności i charakter jego czynu pozwalają przypuszczać, że pomimo niewykonania środka poprawczego cele wychowawcze zostaną osiągnięte, można warunkowo zawiesić umieszczenie nieletniego w zakładzie poprawczym. Warunkowe zawieszenie następuje na okres próby, który wynosi od roku do 3 lat; w okresie próby sąd stosuje do nieletniego środki wychowawcze.
Jeżeli w okresie próby zachowanie nieletniego wskazuje na dalszą demoralizację albo jeżeli nieletni uchyla się od wykonywania nałożonych na niego obowiązków lub od nadzoru, sąd rodzinny może odwołać warunkowe zawieszenie i zarządzić umieszczenie nieletniego w zakładzie poprawczym

Wyjątkiem od reguły stosowania wobec nieletniego wyłącznie środków poprawczych lub wychowawczych jest możliwość poniesienia odpowiedzialności karnej przez nieletniego, który w chwili popełnienia czynu zabronionego ukończył 15 lat.

 Aby do 15-letniego  nieletniego sprawcy można było zastosować przepisy kodeksu karnego, a nie ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich, muszą zostać spełnione określone przesłanki.

Możliwe jest to w przypadku najpoważniejszych czynów zabronionych, do których należą:
-zamach na życie prezydenta RP (art. 134)
-zabójstwo (art. 148)
-spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, chyba że sprawca działał nieumyślnie (art. 156 § 1lub 3)
-sprowadzenie zdarzenia powszechnie niebezpiecznego, chyba że sprawca działał nieumyślnie (art. 163 § 1 lub 3)
-zawładnięcie statkiem wodnym lub powietrznym (art. 166)
-sprowadzenie katastrofy w ruchu wodnym, lądowym lub powietrznym, chyba że sprawca działał nieumyślnie(art. 173  § 1 lub 3)
-zgwałcenie wspólnie z inną osobą lub ze szczególnym okrucieństwem (art. 197 § 3 lub 4)
-wzięcie lub przetrzymywanie zakładnika (art. 252 § 1 lub 2)
-rozbój (art. 280)

Muszą za tym przemawiać okoliczności sprawy oraz stopień rozwoju sprawcy, właściwości i warunki osobiste, a w szczególności jeśli poprzednio zastosowane środki wychowawcze lub poprawcze okazały się niewystarczające.
Jeśli więc nawet sprawca popełni więc jedno z wymienionych wyżej przestępstw, ale jego postawa wskazuje, że wystarczą środki wychowawcze i poprawcze, należy na nich poprzestać.
Gdy istnieją podstawy do orzeczenia kary kryminalnej, jej wysokość jest ograniczona do maksimum dwóch trzecich górnej granicy ustawowego zagrożenia za przestępstwo. W przypadku rozboju, który jest zagrożony karą do 12 lat pozbawienia wolności, maksymalna kara dla sprawcy nieletniego może wynieść 8 lat. Sąd może również zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary. Ponadto wykluczone jest wymierzenie kary dożywotniego pozbawienia wolności wobec sprawcy, który w chwili popełnienia czynu nie ukończył 18 lat.

Gdy sprawca, który dopuszczając się czynu karalnego, był nieletni, ale w chwili orzekania ukończył 18 lat, a są podstawy do umieszczenia go w zakładzie poprawczym, sąd rodzinny może wymierzyć karę z kodeksu karnego, gdy uzna, że stosowanie środków poprawczych nie byłoby już celowe. Sąd musi wtedy zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary.

W wypadku, gdy nieletni, wobec którego orzeczono środek poprawczy, przed rozpoczęciem wykonywania tego środka ukończył 18 lat, sąd rodzinny podejmuje decyzję, czy pozostać przy orzeczonym środku, czy wymierzyć (nadzwyczajnie złagodzoną) karę. Jeśli wymierzono karę ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności, nie może ona trwać dłużej niż do czasu osiągnięcia przez skazanego 21 lat.

W sytuacji, gdy sprawca ukończył 17 lat (więc nie jest już nieletni), ale nie ukończył jeszcze lat 18, popełnił występek, a okoliczności sprawy oraz stopień rozwoju sprawcy (intelektualnego, emocjonalnego), jego właściwości i warunki osobiste za tym przemawiają, sąd jest zobowiązany zamiast kary z kodeksu karnego zastosować środki wychowawcze, lecznicze lub poprawcze.

UWAGA: Występek jest to przestępstwo, które w dolnej granicy zagrożone jest karą poniżej 3 lat, np. rozbój, zagrożony karą od 2 pozbawienia wolności , jest występkiem, podczas gdy zabójstwo, zagrożone karą od 8 lat pozbawienia wolności, jest zbrodnią.


Jakie są zasady orzekania środków wychowawczych i poprawczych?


Jednym z celów ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich jest stwarzanie warunków powrotu do normalnego życia nieletnim, którzy popadli w konflikt z prawem.

Orzekając środki poprawcze i wychowawcze, należy kierować się przede wszystkim dobrem nieletniego. Dążyć się powinno do korzystnych zmian w osobowości i zachowaniu nieletniego i zapewnienia prawidłowego wykonywania obowiązków rodzicielskich przez jego rodziców. Sąd powinien mieć na uwadze także interes społeczny. Wybór odpowiedniego środka stosowanego wobec nieletniego powinien być podyktowany tymi właśnie względami.

Ponadto bierze się pod uwagę „osobowość nieletniego, a w szczególności wiek, stan zdrowia, stopień rozwoju psychicznego i fizycznego, cechy charakteru, a także zachowanie się oraz przyczyny i stopień demoralizacji, charakter środowiska oraz warunki wychowania nieletniego”.


Sylwia Dobosz


Uworzył użytkownik: admin dnia: 2011-07-27 13:48:38    Zmodyfikował użytkownik: admin dnia: 2011-07-27 13:53:09
Komentarze
Historia
Podstrony
Szukaj
Tagi