wejście na forum wejście na forum
Ocena: 3.46 / 187 głosów
Umowy dotyczące spadku-zrzeczenie się dziedziczenia

Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia jako wyjątek od zakazu zawierania umów o spadek po osobie żyjącej.

   Na dzień dzisiejszy istnieje możliwość zawarcia umowy dotyczącej spadku. Jednak ta umowa dotyczy pozbawienia konkretnej osoby dziedziczenia. Inne umowy dotyczące spadku są niedopuszczalne.

   Umowa o spadek to umowa, której przedmiotem jest spadek, udział w spadku lub przedmiot należący do spadku, zarówno gdy spadek już „istnieje”, jak i gdy chodzi o spadek „potencjalny” czyli po osobie żyjącej. 

   Umowa o spadek po osobie żyjącej jest nieważna, a co za tym idzie – nie ma możliwości zawierania umów o spadek po osobie żyjącej.  A zatem należy uznać, że potencjalny spadkodawca nie jest uprawniony do zawierania jakichkolwiek porozumień ( tj. dział przyszłego spadku, czy jakiekolwiek umowy odpłatne bądź nieodpłatne) z ewentualnym spadkobiercą jeżeli ich przedmiotem miałby być przyszły spadek. Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia stanowi dopuszczony wyjątek od powyższej reguły zasady ogólnej.

   Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia zawierana jest pomiędzy potencjalnym spadkodawcą, a osobą należącą do kręgu spadkobierców ustawowych, która byłaby powołana do dziedziczenia na stan rzeczy istniejący w chwili jej zawarcia (na temat dziedziczenia ustawowego przeczytasz w artykule  "Kto i kiedy dziedziczy po zmarłym?"). Tymi osobami mogą być zstępni, przysposobieni, małżonek, rodzice, rodzeństwo, zstępni rodzeństwa, dziadkowie spadkodawcy oraz dzieci rodzeństwa . Jedynie Skarb Państwa i Gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy nie mogą zrzec się dziedziczenia, jak i odrzucić spadku. 

   Treścią umowy zrzeczenia się dziedziczenia jest zrzeczenie się prawa do dziedziczenia z ustawy. Zrzeczenie wyłącza automatycznie od dziedzicenia także dzieci potencjalnego spadkobiercy. Można tego uniknąć, gdy wprowadzi się odpowiedni zapis do umowy.Osoba, która zrzekła się dziedziczenia może dziedziczyć na podstawie testamentu.

    Należy jednak zaznaczyć, że powołanie w testamencie w żadnym wypadku nie przywraca zrzekającemu się pozycji spadkobiercy ustawowego, nie powoduje też uchylenia się od skutków uprzednio zawartej umowy o zrzeczenie się dziedziczenia, ani nie przyznaje zrzekającemu się szeregu uprawnień, które płyną z tytułu bycia spadkobiercą ustawowym.

 
   Umowa o zrzeczenie dziedziczenia musi zostać zawarta w odpowiedniej formie – w przeciwnym razie będzie nieważna. Dla umowy zrzeczenia się dziedziczenia prawodawca przewidział wymóg zachowania formy aktu notarialnego pod rygorem nieważności. Niemożliwe zatem będzie zrzeczenie się dziedziczenia w innej formie, a tym bardziej uczynienie tego po śmierci spadkodawcy (gdyż nie jest umowa o odrzucenie spadku, choć na pozór mogłoby się tak wydawać).
Te umowę można zawszeć także przez pełnomocnika. Przy czym pełnomocnictwo powinno zostać udzielone w formie aktu notarialnego. Warto tutaj nadmienić, że pełnomocnictwa może udzielić zarówno zrzekający się, jak i spadkodawca. Z racji tego, że umowa zrzeczenia się dziedziczenia musi być zawarta za życia zrzekającego się, śmierć mocodawcy spowoduje jej nieważność.


   Zgodnie z powszechnie przyjęta zasadą swobody umów, strony mogą dowolnie ukształtować treść umowy zrzeczenia się dziedziczenia. Praktyka notarialna wskazuje, że umowa zrzeczenia się dziedziczenia nierzadko bywa zawierana z umową darowizny. Takie umowy obejmuje się jednym aktem notarialnym, niejednokrotnie zrzeczenie się dziedziczenia dokonywane jest w zamian za przysporzenie na rzecz ustępującego. Takie powiązania nie są konieczne, stanowią one jedynie czynności prawne stron, dopuszczalne w ramach swobody umów.


   W świetle obowiązującego prawa dopuszczalne jest zrzeczenie się dziedziczenia na rzecz konkretnej osoby, mimo że przepisy tego nie przewidują. Możliwość zrzeczenia się dziedziczenia na rzecz konkretnej osoby ma życiowe uzasadnienie, dlatego należy bronić stanowiska przewidującego taką ewentualność.


   Strony zawierające umowę zrzeczenia się dziedziczenia powinny być świadome daleko idących kwestii jej zawarcia. Z chwilą śmierci spadkodawcy ziszczą się skutki umowy o zrzeczenie się dziedziczenia. Zrzekający się i jego zstępni – zarówno ci żyjący, jak i narodzeni po zawarciu umowy – potraktowani zostaną tak, jakby nie dożyli otwarcia spadku. A co za tym idzie, w żadnym wypadku nie mają prawa do zachowku po spadkodawcy. Przepis ten należy stosować do tych zstępnych zrzekającego się, którzy w ramach dziedziczenia ustawowego mogliby wstąpić na miejsce zrzekającego się, otrzymując to, co miało przypaść zrzekającemu się. 


    Reasumując powyższe rozważania pragnę zauważyć, że dochodzi tu do sytuacji, w której następstwa zawarcia umowy dotykają osoby nie będące stronami umowy i to bez uzyskania ich zgody. Co więcej, zrzekający nie potrzebuje zgody sądu opiekuńczego, gdy zstępny jest jeszcze małoletni (ma mniej niż 18 lat). Jednak zawierania umów pozwala ograniczyć jej skutki tylko i wyłącznie do zrzekającego się. Aby to uczynić, konieczne jest wyraźne postanowienie umowy.


    Zrzeczenia się dziedziczenia nie można odwołać, albowiem nie jest to jednostronne oświadczenie woli. Zrzeczenie się dziedziczenia w żadnym wypadku nie jest darowizną, dlatego nie można stosować do odwołania tej umowy przepisów o odwołaniu darowizny.
   Aby dziedziczyć na podstawie ustawy, pomimo umowy o zrzeczenie się dziedziczenia, trzeba za życia spadkodawcy zawrzeć u notariusza umowę, która uchyli umowę o zrzeczenie - „umowę rozwiązującą”.


    Omawiając problematykę uchylenia się od skutków zawartej umowy o zrzeczenie się dziedziczenia, warto rozwikłać wątpliwości dotyczące zapisanego w testamencie powołania do dziedziczenia osoby zrzekającej się. Wbrew panującym poglądom, powołanie zrzekającego się do dziedziczenia w testamencie nie spowoduje ex lege uchylenia skutków umowy zrzeczenia się dziedziczenia. Zrzeczenie się dziedziczenia co do zasady nie obejmuje dziedziczenia testamentowego i zrzekający się będzie spadkobiercą testamentowym, jednakże powołanie w testamencie w żadnym wypadku nie niweczy skutków zrzeczenia się dziedziczenia z ustawy, np. zrzekający się nie nabędzie prawa do zachowku przez samo powołanie do dziedziczenia w testamencie.
Umowę o zrzeczenie dziedziczenia można zmienić, ale tylko przed notariuszem.
 

Ewelina Pająk

pod red. Forum

Uworzył użytkownik: admin dnia: 2010-07-06 14:18:05    Zmodyfikował użytkownik: admin dnia: 2010-10-20 13:39:10
Komentarze
Historia
Podstrony
Szukaj
Tagi